پنجشنبه 1388/02/31
سفر به روستای شگفت انگیز ماخونیک (سرزمین لی لی پوت های ایران):
این روستاها از نظر مذهب، معیشت، شیوه زندگی و اوضاع اجتماعی با یکدیگر وجه اشتراک زیادی دارند اما غالب این روستاها اصل و نسب خود را از روستای ماخونیک می دانند.
زمان به ماخونیک تغییر نام یافته است.
بر طبق شواهد چنین بر می آید که ساکنان روستا در ابتدا دامدار و عشایر بوده اند و در دوره های بعد در منطقه ماخونیک و به ویژه در روستای ماخونیک سکونت گزیده اند، وجود سنگ نگاره ای در نزدیکی قنات ماخونیک که نقش های چوپانی و بسیار قدیمی بر روی آن نقش بسته نیز گواهی بر قدمت سکونت در ماخونیک است.
کف خانه حدود یک متر از سطح زمین پایین تر است و دارای یک درب کوتاه چوبی است.
ورود تلویزیون به این روستا به معنای ورود شیطان بود و اهالی تا چند سال پیش به تلویزیون می گفتند شیطان. آنها هرگز اجازه نمیدادند کودکان پای صفحه تلویزیون بنشینند و جادو شوند. شاید حق با آنها بود.
انگور و بادام در کنار جویهای آب و نزدیکی استخر کاشت شده است.پنجشنبه 1388/02/31
آشنایی با قلعه فورک
قلعه فورك در روستايي به همين نام در 5 كيلومتري بخش درميان و در شرق شهرستان بيرجند قرار دارد.
قلعههاي بيرجند، در دورههاي مختلف احداث شدهاند. وجود مناطق كوهستاني زياد باعث شده كه پاي فرقه اسماعيليه به اين منطقه باز شود و براي دفاع از خود، قلاع مرتفع و مستحكمي در اكثر مناطق اين شهرستان و ساير شهرهاي جنـوبي خراسان ساخته و باقي بگذارند.
قلعه فورك در روستايي به همين نام در 5 كيلومتري بخش درميان و در شرق شهرستان بيرجند قرار دارد. اين قلعه بعد از قلعه الموت مهمترين مقر حضور اسماعيليان به حساب میآمده و در این محل فداییان مطلق را تحت تعلیم و آموزشهای مخصوص قرار میدادند.
محل زندگی حاكم و اطرافیانش بوده است. قلعه مجموعاً دارای 18 برج بوده كه اكنون تعدادی از آنها باقی مانده است. مصالح به كار رفته در ساخت قلعه بیشتر سنگ، آجرو خشت میباشد. اين قلعه بر بالاي صخرهاي سنگي پس از قرون متمادي همچنان در تاريخ بيرجند قامت خود را استوار نگهداشته است.
اين قلعه تاريخي از سنگ، خشت و ملات گل ساخته شده است. همچنين بر بلنداي حصار و برجها، سازههاي کنگرهداري وجود دارد و منافذي (تيرکش) جهت ديدهباني و دفاع ديده ميشود.
با توجه به آثار و بقایای معماری داخل قلعه چنین استنباط میشود که قلعه مزبور در چندين مرحله بازسازی شده و بر وسعت آن افزوده شده است. آخرین مرحله معماری آن مربوط به دوره افشاریه است که حصار فعلی قلعه و هشت برج مدور آن یادگاری از این دوره میباشد.
دوشنبه 1388/02/28
شهرستان درميان دريك نگاه
شهرستان درميان دريك نگاه
*****************************
شهرستان دَرمیان به مرکزیت شهر اسدیه، یکی از شهرستانهای استان خراسان جنوبی در ایران است.
این شهرستان درشرق شهرستان بیرجند،جنوب شهرستان قائن و شمال شهرستان سربیشه واقع است و در حال حاضر دارای سه بخش مرکزی، قهستان و گزیک، ۶ دهستان و ۱ نقطه شهری میباشد. شهرستان درمیان،تا سال ۱۳۸۴ یکی از بخشهای شهرستان بیرجند بود که در این سال و پس از تشکیل استان خراسان جنوبی، جدا شده و به شهرستان تبدیل شد.
بر اساس تقسیمات کشوری شهرستان درمیان دارای سه بخش به شرح ذیل می باشد:
- بخش مرکزی با جمعیت ۲۱،۴۰۹ نفر
شهرها: اسدیه
- بخش قهستان با جمعیت ۱۵،۲۹۵ نفر
شهرها: قهستان
- بخش گزیک با جمعیت ۱۵،۰۸۹ نفر
شهرها: طبس مسینا
شهرستان درميان از طريق دهستانهاي طبس مسينا و گزيك با افغانستان مرز مشترک دارد
از دشت هاي عمده درميان مي توان از دشت درميان – گزيك به وسعت 5380 كيلومتر مربع و نيز از دشت اسدآباد و طبس مسينا به وسعت 855 كيلومتر مربع نام برد.حداقل 30% از اراضي درميان مستعد كشاورزي هستند. در برخي از نقاط دشت هاي مذكور ، خاك در عمق شور است و چنانچه گياهاني كه نياز بيشتري به آب دارند مثل چغندر قند ، دراين زمين ها كشت شوند، املاح خاك از عمق به سطح زمين نزديك مي گردد. بنابراين در اين زمين ها گياهاني بايد كشت شوند، كه آبياري كمتري مي خواهند و با مناطق
شور سازگاري دارند و ثانياً سعي شود كه آبها در مسير خود شور نشوند، نوع كشت دراين منطقه اغلب آبي است. منابع ابياري دراين شهرستان عبارتند از: قنات ، رودخانه هاي فصلي ، چشمه و در دشت ها چاه عميق
از وحوش و پرندگان اين شهرستان مي توان از : بزكوهي ، قوچ ، گرگ ، روباه، شغال ، خرگوش ، كبك ، تيهو و سينه سياه نام برد.
در اين شهرستان رودخانه هاي فصلي زيادي وجود دارد كه مهم ترين آنها«رود درميان » مي باشد . ضمناً سر چشمه رود شور بيرجند از اين شهرستان مي باشد كه قبل از اينكه به شهربيرجند برسد قسمتي از نواحي غربي درميان را مشروب مي سازد.
اقتصاد شهرستان درميان صرف نظر از كشاورزي و دامداري ار طريق قاليبافي و مرغداري (دهستان طبس مسينا و درميان ) مي باشد.
پنجشنبه 1387/09/14
آثار فرهنگي و تاريخي شهرستان درميان
آثار فرهنگي و تاريخي شهرستان درميان
شهرستان درميان از لحاظ وجود آثارفرهنگي و تاريخي از غني ترين شهرستانهاي خراسان جنوبي بشمار مي رود . وجود تعداد تپهها و محوطههاي باستاني پراكنده در منطقه قلعههاي اسماعيلي، آسبادها، مساجد و .... نشان دهنده سابقه تمدني با عظمت آن است روستاي طبس مسينا و مناطق اطراف آن در فاصله حدود 30 كيلومتري شرق شهر اسديه از لحاظ تاريخي و باستان شناسي منطقه بسيار غني ميباشد .
مسجد جامع هندوالان
مسجد جامع هندوالان از بناهاي دوره تيموري و از مهمترين و باشكوهترين بناهاي تاريخي اسديه ميباشد. و از ويژگيهاي معماري آن ميتوان به سردروردي، گنبدخانه ، صحن وشبستان ستوندار اشاره نمود. جالبترين ومهمترين بخش بنا گنبدخانه و گنبد آن است كه با مهارت برروي فضاي چهارضلعي قرار گرفته است شبستان ستوندار در دو طرف گنبدخانه قرار گرفته و سبك پوشش و روشنايي آن از ويژگيهاي ممتاز بنا است .
قلعه فورگ
قلعه فورگ در 10 كيلومتري جنوب شهر اسديه واقع شده است. اين قلعه تاريخي از بناهاي دوره افشاريه ميباشد كه در زمان نادرشاه به وسيله ميرزا رفيع خان حاكم محل احداث گرديد. فضاهاي داخلي قلعه از شرق به غرب شامل سه قسمت ميباشد كه قسمت اول عبارتست از: محل زندگي خدمه انبار آذوقه و محل نگهداري احشام- قسمت دوم محل زندگي نظاميان و نگهبانان و محل نگهداري تداركات نظامي و سومين قسمت كه مهمترين بخش قلعه است محل زندگي حاكم و اطرافيانش است. قلعه مجموعاً داراي 18 برج بوده كه اكنون تعدادي از آنها باقي مانده است. مصالح به كار رفته در ساخت قلعه بيشتر سنگ ، آجرو خشت ميباشد .
آرامگاه سلطان ابراهيم رضا ( ع )
بناي تاريخي آرامگاه سلطان ابراهيم رضا(ع) که برادر زاده امام رضا ( ع )میباشند و در روستاي آب گرم كزيك قرار دارد. از مهمترين ويژگيهاي معماري بنا، طاقنماهايي در چهر طرف بنا آثار ارزشمندي از هنر منبت را در خود دارند بر سطح ديوارهاي گنبدخانه تا ارتفاع 5/1 متري آثار جالبي از هنر خوشنويسي ديده ميشود. بعضي از اين خطوط داراي تاريخ نگارش ميباشند كه تاريخ تعداد زيادي از آنها به دوران صفويه برميگردد .
مسجد جامع درخش
بناي مسجد جامع درخش در داخل روستاي درخش شامل ايواني رفيع و دو ايوانچه در دو طرف و يك صحن ميباشد ايوان اين بنا اكنون داراي طاق هلالي است كه به احتمال زياد در گذشته اين طاق جناغي بوده و پس از فروريختن به اين سبك اجرا شده است دو ايوانچه داراي طاق جناغي ميباشند. عمده تزئينات بنا شامل رسمي بندي، و تزئينات چليپايي است. اين بنا در سال 921 هـ.ق بنا شده است
قلعه كل حسن صباح
اين قلعه مهمترين مركز فدائيان اسماعيلي در منطقه كوهستان و اولين مركز عمده اسماعيليان در ايران به شمار ميآيد. اين قلعه كه در منابع تاريخي از آن به نام قلعه مؤمن آباد ياد شده بر فراز كوهي مشرف به جلگه طبس مسينا واقع شده است وجود تعداد زيادي آجرهاي منقوش پراكنده در سطح قلعه نشان دهنده ارجحيت اين قلعه و حالت مركزيت آن نسبت به ساير قلاع ميباشد .
آسبادهاي طبس مسينا
شرايط دشوار طبيعي مناطق كويري وبياباني ايران باعث شده تا مردم كويرنشين از ابتكار و خلاقيت خود استفاده و با حداكثر بهرهگيري از عوامل و شرايط طبيعي آن را در اختيار خود در آورند آسبادهاي طبس مسينا از جمله اين ابتكارات است. اين آسبادها در بخشهاي مختلف بافت روستا به صورت رديفي قرار دارند. تعداد آسبادها در هر رديف حدود 10 عدد ميباشد كه به صورت شرقي غربي واقع شدهاند. آسبادها از لحاظ معماري داراي دو طبقه ميباشد طبقه فوقاني محل قرار گرفتن و چرخش پرهها و طبقه تحتاني محل ذخيره گندم و آرد نمودن گندم است .
قلعه طبس مسينا
اين بناي عظيم خشت و گلي قلعهاي است مدور با برجهاي متعدد و بزرگ كه دور تا دور آن را خندقي فراگرفته است. قلعه تاريخي طبس با پلان مدور داراي حدود 150 متر قطر ميباشد در قسمت ورودي اين قلعه برجي بزرگ به ارتفاعي حدود 11 متر و قطر بيش از 15 متر وجود دارد. در سطح خارجي اين برج تعداد زيادي روزنه ديدهباني و تيركش ديده ميشود اين بنا ازآثار دوران اسلامي به شمار ميرود .
قلعه دختر نوغاب
از ويژگيهاي معماري اين قلعه برجها، حصار، آب انبار، راهروهاي ارتباطي، تالارها و اطاقهاي متعدد ميباشد. اين بنا نيز مانند ساير قلعههاي اسماعيلي به تبعيت از شكل و وضعيت توپوگرافي و شيب كوه بنا شده است. به گونهاي كه بخشهاي مختلف آن در شيب كوه و به صورت پلكاني بنا شده است. اين بنا از قلعههاي دفاعي فدائيان اسماعيلي به شمار ميرود و با توجه به نام قلعه شايد بقايايي از دوران ساساني نيز در خود داشته باشد
قلعههاي مسلمانان و كافران
برفراز قلههاي دو طرف كوههاي واقع در مشرق روستاي گسك دو قلعه عظيم در مقابل يكديگر قد برافراشتهاند. اين قلعهها كه يكي به نام قلعه مسلمانان و ديگري به نام قلعه كافران مشهور است از قلعههاي عظيم سنگي دوران اسماعيلي و دوران قبل از اسلام به شمار ميروند. قلعه مسلمانان داراي حصار برج، آب انبار، اطاقها و راهروهاي متعدد مسير ورود سواره نظام به داخل قلعه، كوره پخت آجر، و سد ذخيره آب ميباشد و قلعه كافران داراي بخشهاي كمتري ميباشد. مهمترين بخش آن دروازه ورودي آن است كه بقاياي آن قابل مشاهده است.
پنجشنبه 1384/06/17
دو بيتىهاى محلی
دو بيتىهاى محلی
سفيد مرغى بِدُم وَر شاخ پسته
سِيَه دستى زده بالم شكسته
فَلك تيرم نزن بالُم تو نشكن
غبار بى كسى ور مُوْ نشسته
××××
خداوندا دلم شيدايه امروز
كه يارم دور و ناپيدايه امروز
كنار چشم مو حاصل بكاره
كه آب چشم مو دريايه امروز
×××
دو سه روزه كه يارم ناز كرده
دَرِ غصه به رويم باز كرده
قفس بشكسته و مرغم پريده
نمىدونم كجا پرواز كرده
××××
سه پنج روزه كه بوى گل نيومد
صداى چهچه بلبل نيومد
بِرَى از باغبان گل بپرسه
چرا بلبل به سيل گل نيومد
××××
از آن بالا ميايه بر دختر
همه چادر سفيد نقره ورسر
به قربان همويكّى جِلو شُم
لحاف تَنگ كنم بيخَش دَ خوشم
××××
به توى خانه تنهائى بلایه
نويسم نامهاى دلبر بيايه
نوشتم نامهاى دلبر نيومد
خداوندا چنين عمرى سرآيه
××××
به توى باغ باغبانى كنم مو
به چوى نار چوپانى كنم مو
بگيرم بّره از سردار قوچان
براى يار مهمانى كنم مو
***
سر كوي بلند گلگل كنم مو
در خونه خالو تنبل كنم مو
اگر دونم كه دختربه مو نميده
بگيرم ريشو پتپت كنم مو
